Vaccine Pfizer, Moderna có gây ung thư không? Sự thật khoa học phía sau tin đồn lan truyền trên mạng xã hội

Gần đây, nhiều bài đăng trên mạng xã hội khiến dư luận hoang mang khi cho rằng vaccine Covid-19 mRNA của Pfizer và Moderna có thể gây ung thư, thậm chí gắn với những thuật ngữ gây sốc như “ung thư siêu tốc”. Những thông tin này được chia sẻ với tốc độ nhanh, nhưng liệu chúng có cơ sở khoa học hay chỉ là sự suy diễn thiếu kiểm chứng?

Bài viết dưới đây phân tích nguồn gốc tin đồn, bản chất khoa học của các nghiên cứu bị trích dẫn, và quan điểm nhất quán của giới chuyên môn.

Tin đồn vaccine gây ung thư bắt nguồn từ đâu?

Nguồn gốc chính của làn sóng tranh cãi xuất phát từ một số bài viết dẫn lại một bài tổng hợp ca bệnh đăng trên tạp chí Oncotarget. Nghiên cứu này liệt kê 333 trường hợp ung thư mới được chẩn đoán hoặc tiến triển nặng hơn sau khi tiêm vaccine Covid-19 mRNA, ghi nhận tại nhiều quốc gia.

Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ:
Việc “xảy ra sau” không đồng nghĩa với “xảy ra vì”.

Các bài viết trên mạng xã hội đã cố tình hoặc vô ý đánh tráo khái niệm, biến một tập hợp báo cáo lâm sàng rời rạc thành “bằng chứng” cho mối quan hệ nhân quả giữa vaccine và ung thư.

333 ca bệnh không đủ để kết luận điều gì?

Theo các bác sĩ và chuyên gia dịch tễ, dữ liệu kiểu case report hoặc case series (báo cáo ca đơn lẻ hoặc chuỗi ca) không thể dùng để chứng minh nguyên nhân gây bệnh.

Muốn kết luận vaccine gây ung thư, cần:

• Nghiên cứu đoàn hệ quy mô lớn
  
• Có nhóm chứng rõ ràng
  
• Theo dõi dài hạn
  
• Điều chỉnh đầy đủ yếu tố nguy cơ như tuổi, di truyền, lối sống, bệnh nền
  

Trong khi đó, 333 ca bệnh không đi kèm “mẫu số” – tức tổng số người đã tiêm vaccine. Khi hàng tỷ liều vaccine mRNA đã được tiêm trên toàn cầu, việc một số người được chẩn đoán ung thư sau tiêm là điều có thể xảy ra ngẫu nhiên, vì ung thư vẫn phát sinh liên tục trong cộng đồng, bất kể có tiêm vaccine hay không.

Hạch sưng sau tiêm: phản ứng miễn dịch, không phải ung thư

Một số bài đăng còn lấy ví dụ về:

• Hạch nách
  
• Khối sưng cùng bên cánh tay tiêm
  

để suy luận rằng vaccine “kích hoạt ung thư”.

Thực tế, hạch phản ứng sau tiêm vaccine mRNA là hiện tượng đã được ghi nhận rõ trong y văn. Đây là dấu hiệu hệ miễn dịch đang hoạt động, thường:

• Xuất hiện tạm thời
  
• Tự xẹp sau vài tuần
  

Trong nhiều trường hợp, chính việc đi khám vì hạch sưng đã khiến bệnh nhân phát hiện tình cờ một tổn thương tồn tại từ trước, rồi bị hiểu nhầm là “ung thư do vaccine”.

Các giả thuyết vaccine gây ung thư có hợp lý về mặt sinh học?

Khi đối chiếu với kiến thức sinh học cơ bản, nhiều lập luận lan truyền trên mạng xã hội không đứng vững:

• mRNA không thể làm hỏng DNA người:
  mRNA trong vaccine chỉ hoạt động ở bào tương, không đi vào nhân tế bào, không có cơ chế tích hợp vào DNA.
  
• Protein gai không tồn tại lâu dài:
  Protein này bị phân hủy nhanh, không đủ thời gian hay điều kiện để gây biến đổi gen hoặc hình thành ung thư.
  
• DNA tồn dư (nếu có) trong vaccine được kiểm soát ở mức cực thấp, không có bằng chứng cho thấy có thể chèn vào bộ gen người.
  

Ngay cả CDC Hoa Kỳ và các hệ thống giám sát an toàn vaccine toàn cầu cũng không ghi nhận mối liên quan giữa vaccine mRNA và nguy cơ ung thư, ngoài một số tác dụng phụ hiếm gặp như viêm cơ tim ở nam giới trẻ.

Giới khoa học nói gì về tin đồn này?

Một số nghiên cứu quan sát nhỏ lẻ hoặc phát biểu cá nhân của bác sĩ ở nước ngoài thường bị trích dẫn có chọn lọc để “chứng minh” vaccine gây ung thư. Tuy nhiên, khi phân tích kỹ:

• Thiết kế nghiên cứu còn hạn chế
  
• Thời gian theo dõi ngắn
  
• Không kiểm soát đầy đủ yếu tố nhiễu
  

Do đó, chúng không đủ giá trị để đảo ngược kết luận của cộng đồng khoa học quốc tế.

Cho đến thời điểm hiện tại, không có bằng chứng dịch tễ học đáng tin cậy nào cho thấy vaccine Pfizer hoặc Moderna làm tăng nguy cơ ung thư trên quy mô dân số.

Hệ lụy nguy hiểm của việc lan truyền tin giả y tế

Tin đồn y khoa không chỉ gây hoang mang mà còn có thể dẫn đến:

• Tâm lý sợ hãi vaccine
  
• Từ chối tiêm phòng cần thiết
  
• Gia tăng nguy cơ bệnh nặng và tử vong trong cộng đồng
  

Trong lĩnh vực y học, cảm xúc không thể thay thế dữ liệu, và nghi ngờ khoa học phải đi kèm bằng chứng, không phải suy diễn.

Kết luận: Có nên tin vaccine Pfizer, Moderna gây ung thư?

Tóm lại:

• Các thông tin lan truyền hiện nay chưa đủ cơ sở khoa học
  
• Không thể suy ra quan hệ nhân quả từ các báo cáo ca lẻ
  
• Giới khoa học và các tổ chức y tế lớn đều bác bỏ giả thuyết vaccine mRNA gây ung thư
  

Trong bối cảnh tin giả ngày càng tinh vi, tiếp cận nguồn tin chính thống và ý kiến chuyên gia y tế vẫn là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng.

Đồng Hải Food chuyên thực thực phẩm hải sản trên website và sản phẩm liên kết Shopee.

Nếu bạn đang tìm món ngon nhanh – tiện – giá hợp lý, hoặc các sản phẩm liên quan có thể ủng hộ Shop nhé!

Một cú click nhỏ của bạn… là động lực lớn Shop tiếp tục cố gắng.

Cảm ơn bạn nhiều!

Nguồn: https://znews.vn/mxh-lan-tin-vaccine-pfizer-va-moderna-gay-ung-thu-chuyen-gia-noi-gi-post1619541.html