Hàn the là gì? Vì sao hàn the bị cấm tuyệt đối trong thực phẩm?

“Hàn the là gì” là câu hỏi được rất nhiều người quan tâm khi ngày càng xuất hiện các cảnh báo về an toàn thực phẩm. Dù từng được sử dụng phổ biến trong dân gian, hàn the hiện nay đã bị cấm hoàn toàn trong chế biến thực phẩm do những tác hại nghiêm trọng đối với sức khỏe con người. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất của hàn the, công dụng thực tế và các nguy cơ tiềm ẩn khi tiếp xúc hoặc tiêu thụ chất này.

Hàn the là gì?

Hàn the là tên gọi dân gian của borax, một hợp chất hóa học có công thức phổ biến là natri tetraborat – muối của axit boric. Chất này tồn tại ở dạng tinh thể màu trắng, không mùi, vị nhạt và tan tốt trong nước.

Trong y văn và hóa học, hàn the còn được gọi bằng nhiều tên khác nhau như:

• Borax
  
• Sodium tetraborate
  
• Natri borat
  
• Băng sa (theo cách gọi cổ)
  

Chính vì đặc tính kháng khuẩn, ức chế nấm mốc và tạo độ dai, hàn the từng bị lạm dụng trong chế biến thực phẩm trước khi bị pháp luật cấm.

Hàn the được dùng để làm gì trong đời sống?

Cần phân biệt rõ: hàn the không bị cấm tuyệt đối trong mọi lĩnh vực, mà chỉ bị cấm trong thực phẩm. Trong các ngành khác, nó vẫn được sử dụng có kiểm soát.

Trong sinh hoạt gia đình

• Diệt côn trùng như kiến, gián nhờ khả năng gây ngộ độc khi ăn phải
  
• Tẩy rửa nồi chảo, bề mặt bám dầu mỡ
  
• Xử lý nấm mốc trong nhà ở
  

Trong công nghiệp

• Nguyên liệu sản xuất thủy tinh, gốm sứ, men tráng
  
• Thành phần trong chất tẩy rửa, bột giặt
  
• Ứng dụng trong luyện kim và xử lý bề mặt kim loại
  

Trong y học và mỹ phẩm (giới hạn nghiêm ngặt)

• Dùng ngoài da với liều rất thấp trong một số dung dịch sát khuẩn
  
• Có mặt trong một số mỹ phẩm với vai trò chất ổn định, đệm pH
  
• Tuyệt đối không dùng để uống hoặc ăn
  

Trong đồ chơi trẻ em

• Một số loại slime thủ công sử dụng hàn the để tạo độ dẻo
  → Đây là lý do nhiều chuyên gia cảnh báo không nên cho trẻ chơi slime tự chế.
  

Vì sao hàn the bị cấm trong thực phẩm?

Mặc dù không mùi, không vị và khó nhận biết bằng cảm quan, nhưng hàn the là chất độc đối với cơ thể người khi ăn vào.

Trong thực phẩm, hàn the từng được sử dụng để:

• Giữ thực phẩm tươi lâu
  
• Tạo độ giòn, dai cho giò chả, bún, bánh
  
• Hạn chế ôi thiu, nấm mốc
  

Tuy nhiên, lợi ích thương mại này đánh đổi bằng rủi ro sức khỏe nghiêm trọng, nên hàn the đã bị Bộ Y tế Việt Nam cấm tuyệt đối trong chế biến thực phẩm.

Tác hại của hàn the đối với sức khỏe con người

Khi tìm hiểu “hàn the là gì”, điều quan trọng nhất là phải hiểu tác hại lâu dài của nó, không chỉ ngộ độc tức thì.

Hàn the tích tụ trong cơ thể

• Cơ thể chỉ đào thải được một phần nhỏ
  
• Phần còn lại tích tụ ở gan, thận, hệ thần kinh
  
• Dùng lâu dài dù liều thấp vẫn gây ngộ độc mạn tính
  

Ảnh hưởng hệ tiêu hóa

• Đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn
  
• Người có đường ruột yếu dễ bị phản ứng mạnh
  
• Gây rối loạn hấp thu dinh dưỡng
  

Tổn thương gan và thận

• Gan bị quá tải do phải xử lý chất độc
  
• Thận suy giảm chức năng lọc
  
• Có thể dẫn đến suy gan, suy thận không hồi phục
  

Tác động thần kinh và nội tiết

• Gây rối loạn thần kinh, trầm cảm, co giật
  
• Ảnh hưởng hormone sinh dục
  
• Giảm khả năng sinh sản ở cả nam và nữ
  

Đặc biệt nguy hiểm với trẻ em và thai nhi

• Cản trở phát triển thần kinh
  
• Tăng nguy cơ dị tật
  
• Trẻ nhỏ dễ bị ngộ độc nặng chỉ với lượng rất nhỏ
  

Ngộ độc hàn the là gì?

Ngộ độc hàn the xảy ra khi cơ thể tiếp nhận vượt quá ngưỡng an toàn, thường do ăn thực phẩm nhiễm hàn the hoặc tiếp xúc kéo dài.

Ngộ độc cấp tính

• Xảy ra vài giờ sau khi ăn
  
• Triệu chứng: nôn mửa, đau bụng dữ dội, co giật
  
• Liều cao có thể gây tử vong trong vòng 1–2 ngày
  

Ngộ độc mạn tính

• Do tích tụ lâu ngày
  
• Khó phát hiện sớm
  
• Hậu quả kéo dài và khó điều trị
  

Dấu hiệu nhận biết người bị ngộ độc hàn the

Biểu hiện thường gặp

• Buồn nôn, tiêu chảy kéo dài
  
• Đau bụng, chuột rút
  
• Mệt mỏi, sụt cân, chán ăn
  

Dấu hiệu nặng

• Co giật, rối loạn ý thức
  
• Da bong tróc, phát ban
  
• Suy thận, suy gan
  
• Hôn mê
  

Khi có nghi ngờ, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay, không tự điều trị tại nhà.

Cách xử lý khi nghi ngờ ngộ độc hàn the

• Ngừng ngay thực phẩm nghi nhiễm
  
• Gây nôn sớm nếu người bệnh còn tỉnh
  
• Đặt nằm nghiêng an toàn nếu có dấu hiệu lơ mơ
  
• Gọi cấp cứu hoặc đưa đến bệnh viện gần nhất
  

Kết luận: Hiểu đúng “hàn the là gì” để tự bảo vệ sức khỏe

Hàn the không phải là chất xa lạ, nhưng là mối nguy tiềm ẩn nếu bị lạm dụng sai mục đích. Việc hiểu rõ hàn the là gì, tác hại ra sao và vì sao bị cấm trong thực phẩm sẽ giúp người tiêu dùng:

• Cảnh giác hơn khi chọn thực phẩm
  
• Tránh mua đồ ăn có độ dai bất thường
  
• Bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình lâu dài
  

An toàn thực phẩm không đến từ may mắn, mà đến từ hiểu biết đúng và lựa chọn đúng.

Đồng Hải Food chuyên thực thực phẩm hải sản trên website và sản phẩm liên kết Shopee.

Nếu bạn đang tìm món ngon nhanh – tiện – giá hợp lý, hoặc các sản phẩm liên quan có thể ủng hộ Shop nhé!

Một cú click nhỏ của bạn… là động lực lớn Shop tiếp tục cố gắng.

Cảm ơn bạn nhiều!